पशुधन विमा योजना म्हणजे काय?
पशुधन विमा योजना ही केंद्र व राज्य सरकारच्या सहकार्याने राबवली जाणारी एक महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांच्या गाय, म्हैस, बैल, शेळी, मेंढी इत्यादी पशुधनाचा विमा काढला जातो. पशुधनाचा मृत्यू, अपघात किंवा आजारामुळे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक भरपाई मिळते.
पशु धन विमा योजनेचे उद्दिष्ट
- शेतकऱ्यांना पशुधनाच्या नुकसानीपासून आर्थिक संरक्षण देणे
- दुग्धव्यवसाय व पशुपालन व्यवसायाला चालना देणे
- नैसर्गिक आपत्ती, आजार किंवा अपघातामुळे होणारे नुकसान कमी करणे
कोणते पशुधन विम्याअंतर्गत येते?
खालील पशुधनाचा विमा काढता येतो:
- गाय
- म्हैस
- बैल
- शेळी
- मेंढी
विमा संरक्षण किती काळासाठी असते?
- साधारणपणे 1 वर्ष किंवा 3 वर्षांपर्यंत विमा संरक्षण मिळते
- विम्याचा कालावधी निवड शेतकऱ्याच्या गरजेनुसार करता येतो
पशुधन विमा योजनेअंतर्गत मिळणारी भरपाई
- पशुधनाच्या मृत्यू झाल्यास 70% ते 90% पर्यंत विमा रक्कम मिळते
- विमा रक्कम ही पशुधनाच्या बाजारभावानुसार ठरवली जाते
विमा हप्ता (Premium) किती असतो?
- एकूण विमा हप्त्यावर सरकारकडून मोठे अनुदान दिले जाते
- शेतकऱ्यांना फक्त 20% ते 50% हप्ता भरावा लागतो
- उर्वरित हप्ता केंद्र व राज्य सरकार भरते
पशुधन विमा योजनेसाठी पात्रता
- अर्जदार शेतकरी भारताचा नागरिक असावा
- पशुधन निरोगी असणे आवश्यक
- पशुधनाचे कान टॅगिंग (Ear Tag) केलेले असावे
- पशुवैद्यकीय प्रमाणपत्र आवश्यक
पशुधन विमा योजनेसाठी लागणारी कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- बँक खाते तपशील
- पशुधनाचे फोटो
- पशुवैद्यकीय आरोग्य प्रमाणपत्र
- कान टॅग क्रमांक
- रहिवासी प्रमाणपत्र (काही ठिकाणी आवश्यक)
पशु धन विमा योजनेसाठी अर्ज कसा करावा?
ऑफलाईन अर्ज प्रक्रिया:
- जवळच्या पशुवैद्यकीय दवाखाना / पंचायत समिती / कृषी कार्यालयात संपर्क करा
- विमा कंपनीकडून अर्ज फॉर्म घ्या
- आवश्यक कागदपत्रे जोडून अर्ज सादर करा
- पशुधनाची तपासणी व फोटो काढले जातात
- विमा हप्ता भरल्यानंतर विमा पॉलिसी मिळते
पशुधन मृत्यू झाल्यास विमा दावा (Claim) कसा करावा?
- मृत्यू झाल्यानंतर 24 तासांच्या आत विमा कंपनीला कळवणे आवश्यक
- पशुवैद्यकीय मृत्यू प्रमाणपत्र घ्यावे
- कान टॅग व फोटो सादर करावे
- तपासणीनंतर विमा रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होते
पशुधन विमा योजनेचे फायदे
- आर्थिक नुकसान भरून निघते
- पशुपालन व्यवसायात स्थिरता येते
- नैसर्गिक संकटात आधार मिळतो
- दुग्धव्यवसायाला संरक्षण
निष्कर्ष
पशुधन विमा योजना ही शेतकरी व पशुपालकांसाठी अत्यंत उपयुक्त योजना आहे. कमी हप्त्यात मोठे संरक्षण मिळत असल्यामुळे प्रत्येक पशुपालकाने आपल्या पशुधनाचा विमा काढणे अत्यंत आवश्यक आहे.