शेत जमीन खरेदी, वारसा, दानपत्र किंवा बक्षीसपत्राद्वारे मिळाल्यानंतर ती आपल्या नावावर अधिकृतपणे नोंद करणे (नावांतरण / फेरफार) अत्यंत महत्त्वाचे असते. शेत जमीन नावावर कशी करावी नावावर जमीन नसल्यास कर्ज, अनुदान, योजना किंवा विक्री करताना अडचणी येतात.
- या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत
- शेत जमीन नावावर करण्याच्या पद्धती
- लागणारी कागदपत्रे
- एकूण खर्च किती लागतो
- नावांतरण प्रक्रिया (फेरफार)
1. शेत जमीन नावावर कधी करावी लागते?
खालील परिस्थितीत शेत जमीन नावावर करावी लागते :
- जमीन खरेदी केल्यानंतर
- वारसा हक्काने (आई-वडील, आजोबा)
- दानपत्र / बक्षीसपत्र
- कुटुंबातील वाटणीपत्र
- न्यायालयाच्या आदेशानुसार
2. शेत जमीन नावावर करण्यासाठी लागणारी कागदपत्रे
खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात :
- 7/12 उतारा (सातबारा)
- 8A उतारा
- नोंदणीकृत खरेदीखत / दानपत्र / वाटणीपत्र
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- दोन पासपोर्ट साइज फोटो
- मृत्यू दाखला (वारसा असल्यास)
- वारस नोंद अर्ज (फेरफार अर्ज)
3. शेत जमीन नावावर करण्याची प्रक्रिया
1: दस्त नोंदणी (Registry)
जमीन खरेदी / दानपत्र असल्यास प्रथम दस्त नोंदणी कार्यालयात नोंदणी करावी लागते.
2: फेरफार अर्ज (Mutation)
नोंदणी झाल्यानंतर तलाठी कार्यालयात फेरफार अर्ज द्यावा लागतो.
3: नोटीस व हरकती
तलाठीमार्फत नोटीस काढली जाते. 15–30 दिवसांत हरकत नसल्यास प्रक्रिया पुढे जाते.
4: नाव 7/12 वर चढते
फेरफार मंजूर झाल्यानंतर 7/12 उताऱ्यावर आपले नाव चढते.
4. शेत जमीन नावावर करण्यासाठी किती खर्च लागतो?
1) स्टॅम्प ड्युटी (Stamp Duty)
- साधारण 5% ते 7% (राज्यानुसार बदल)
- वारसा हक्काने असल्यास बहुतांश वेळा सवलत
2) नोंदणी शुल्क (Registration Fee)
- साधारण 1% (कमाल मर्यादेसह)
3) फेरफार शुल्क
- ₹100 ते ₹500 (राज्यानुसार)
4) इतर खर्च
- दस्तलेखक फी : ₹2,000 – ₹5,000
- झेरॉक्स, फोटो, अर्ज खर्च : ₹200 – ₹500
एकूण अंदाजे खर्च:
| प्रकार | खर्च |
|---|---|
| खरेदीने जमीन | जमिनीच्या किमतीच्या 6% – 8% |
| वारसा हक्क | ₹500 – ₹2,000 |
| दानपत्र | 2% – 5% (परिस्थितीनुसार) |
5. महत्त्वाच्या सूचना (खूप गरजेच्या)
- नोंदणीशिवाय जमीन कायदेशीर मान्य होत नाही
- 7/12 वर नाव चढल्याशिवाय मालकी हक्क मिळत नाही
- जमिनीवर कर्ज, योजना, सबसिडी मिळण्यासाठी नाव आवश्यक
- कोणतीही फसवणूक टाळण्यासाठी सरकारी कार्यालयातूनच प्रक्रिया करा
6. ऑनलाइन सुविधा आहे का?
होय
काही राज्यांमध्ये खालील सुविधा उपलब्ध आहेत :
- ऑनलाइन फेरफार अर्ज
- 7/12 उतारा ऑनलाइन
- ई-मोजणी व नोंद
यासाठी महाभूलेख / भूलेख पोर्टल वापरले जाते.
निष्कर्ष
शेत जमीन नावावर कशी करावी ही एक अत्यंत महत्त्वाची आणि कायदेशीर प्रक्रिया आहे. वेळेवर नावांतरण केल्यास भविष्यातील वाद, कर्ज अडचणी व सरकारी योजनांतील अडथळे टाळता येतात. योग्य कागदपत्रे आणि प्रक्रिया पूर्ण केल्यास हे काम सहज करता येते.